Kısa tanım
Amiral Battı, iki oyuncunun 10×10'luk birer haritaya filolarını gizlice konuşlandırıp sırayla koordinat vurduğu bir strateji oyunudur. Hiçbir oyuncu rakibinin haritasını göremez; tek bilgi kaynağı kendi atışlarının sonucudur. Bu yüzden oyun teknik olarak bir eksik bilgi oyunudur: kazanan taraf daha şanslı olan değil, eline geçen az bilgiden daha çok sonuç çıkarandır.
İngilizcesi ve diğer adları
Amiral Battı'nın İngilizcesi Battleship'tir. Türkçedeki ad, bir gemi tamamen vurulduğunda söylenen sözden gelir; İngilizcede aynı anda "You sank my battleship!" denir. Oyun her dilde denizle adlandırılmıştır:
| Dil | Adı | Anlamı |
|---|---|---|
| İngilizce | Battleship | Savaş gemisi |
| Rusça | Морской бой | Deniz savaşı |
| Almanca | Schiffe versenken | Gemileri batırmak |
| Fransızca | Bataille navale | Deniz muharebesi |
| İspanyolca | Hundir la flota | Filoyu batırmak |
Oyunun tarihi
Amiral Battı'nın tek bir mucidi yoktur. Birinci Dünya Savaşı dönemine uzanan bir kâğıt-kalem oyunu olarak bilinir; savaştan önce Rus subaylarının oynadığı anlatılır, E. I. Horsman'ın 1890 tarihli Basilinda oyunuyla benzerliği de anılır. Yolculuğun kabaca dört durağı var:
- 1900'lerin başı — defter oyunu. Kareli kâğıda çizilen ızgaralar, sözle söylenen koordinatlar. Rus şair Ryurik İvnev'in 1907 tarihli günlüğünde oyundan söz edilir.
- 1931 — ilk ticari baskı. Oyun ABD'de Starex firması tarafından Salvo adıyla, basılı bloknot hâlinde satılmaya başlar; ızgaralar önceden matbu, oyuncular yalnızca işaretler.
- 1967 — plastik kutu. Milton Bradley'nin çıkardığı, plastik delikli tahtalı ve minyatür plastik gemili sürüm oyunun bugün akla gelen görüntüsünü belirler.
- 1977'den bugüne — ekran. 1977'de Milton Bradley'nin elektronik sürümü çıkar. 1979'da Compucolor bilgisayarı için yazılan sürümle oyun, bilgisayara uyarlanan ilk oyunlar arasına girer; ardından tarayıcı ve telefon sürümleri gelir. Kural sabit kalırken rakip bulmak kolaylaşır.
Neden bu kadar dayanıklı?
Yüz yıl ayakta kalan oyunların ortak özelliği, kuralının kısa ama kararının derin olmasıdır. Amiral Battı'yı beş dakikada öğrenirsin; buna karşılık her atışta "bu kareyi vurursam ne öğrenirim?" sorusuna cevap vermen gerekir. Malzeme maliyeti de sıfıra yakındır: bir kâğıt ve bir kalem, ya da bir tarayıcı sekmesi.
Bir başka sebep, oyunun saklama ve arama gibi iki karşıt beceriyi birlikte sınamasıdır. İyi bir saldırgan olmak yetmez; filonu rakibin arama düzenini boşa çıkaracak şekilde konumlandırman da gerekir.
Oyunun matematiği
On yedi gemi karesi, yüz karelik tahtanın %17'sini kaplar. Tamamen rastgele atan bir oyuncu maçı çoğu zaman doksan atışın üzerinde bitirir: Nick Berry'nin yüz milyon oyunluk simülasyonunda ortanca 97 atış. Aynı simülasyonda damalı tarayıp isabetin komşularını deneyen bir strateji ortanca 64 atışa iner. İsabetten sonra komşuları tek tek dolaşmak yerine hattı takip etmek bunu daha da kısaltır: damalı tarama ve hat takibi birlikte, sayıyı rastgele atışın yaklaşık yarısına indirir. Taktik rehberimizin anlattığı ve oyunun yapay zekâsının kullandığı yöntem budur. Her atıştan sonra kalan olası yerleşimleri yeniden sayan bir olasılık yaklaşımı ise ortanca 42 atışa kadar iner.
Oyun bilgi kuramını anlatmak için de örnek olarak kullanılır: David MacKay'in bilgi kuramı ders kitabı, bir atışın getirdiği bilgiyi oyunun tek denizaltılı, sadeleştirilmiş bir sürümüyle hesaplar.
Bu sayıların pratikte ne anlama geldiğini ve tahtayı nasıl okuyacağını Amiral Battı taktikleri sayfasında adım adım anlattık.
Bugünkü sürümleri
Oyun bugün kutu, uygulama ve tarayıcı olmak üzere üç biçimde yaşıyor. Tarayıcı sürümleri en erişilebilir olanı: indirme, kurulum ve çoğu zaman üyelik gerektirmezler. Bu sitedeki sürüm klasik kuralları korur — beş gemi, on yedi kare, 10×10 tahta — ve üstüne radar, torpido, mayın tarlası, rütbe ilerlemesi ve çevrimiçi odalar ekler. İstersen taktik sistemleri kapatıp tamamen klasik oynayabilirsin.
Klasik defter sürümünü kurmak istiyorsan kâğıt üzerinde Amiral Battı sayfası ızgara çiziminden puanlamaya kadar her adımı anlatıyor.
Sık sorulan sorular
- Amiral Battı'nın İngilizcesi nedir?
- Battleship. Oyun dünyada bu adla bilinir; Türkçedeki "Amiral Battı" adı, bir gemi battığında söylenen sözden gelir. Rusça Морской бой (deniz savaşı), Almanca Schiffe versenken (gemileri batırmak) gibi adlar da aynı oyunu anlatır.
- Amiral Battı kim tarafından bulundu?
- Tek bir mucidi yoktur. Birinci Dünya Savaşı dönemine uzanan bir kâğıt-kalem oyunudur; savaştan önce Rus subaylarının oynadığı anlatılır. Ticari olarak ilk kez 1931'de ABD'de Salvo adıyla basılmış, bugün tanınan plastik ızgaralı kutu sürümü ise 1967'de Milton Bradley tarafından yayımlanmıştır.
- Amiral Battı kaç kişiyle oynanır?
- Klasik oyun iki kişiliktir. Tek başına oynamak istersen yapay zekâya karşı oynayabilir, dört kişi olduğunuzda iki takım kurup her takımın tek ızgarayı yönetmesini sağlayabilirsin.
- Amiral Battı gerçekten çözülmüş bir oyun mu?
- Hayır, her durumda en iyi hamlesi kanıtlanmış "çözülmüş" bir oyun değildir; ama iyi incelenmiş bir olasılık problemidir. Nick Berry'nin yüz milyon oyunluk simülasyonunda rastgele atışla maç ortanca 97 atışta biterken, olasılık yoğunluğunu hesaba katan bir strateji ortanca 42 atışa iner.
- Amiral Battı çocuklar için uygun mu?
- Evet. Kuralları birkaç dakikada öğrenilir, okuma yazma bilen her yaş oynayabilir. Koordinat okuma, eleme ve olasılık sezgisi gerektirdiği için ilkokul çağında öğretici bir oyundur.
Kaynaklar
- Battleship (game), Wikipedia (İngilizce). 1890 Basilinda benzerliği, Birinci Dünya Savaşı öncesi Rus subayları, 1907 günlük kaydı, 1931 Salvo, 1967 Milton Bradley, 1977 elektronik sürüm ve 1979 Compucolor bilgisayar sürümü.
- Battleship, Nick Berry, DataGenetics. Rastgele atış (ortanca 97), damalı avlanma-hedefleme (ortanca 64) ve olasılık yoğunluğu (ortanca 42) stratejilerinin yüz milyon oyunluk simülasyonları.
- Information Theory, Inference, and Learning Algorithms, David J. C. MacKay, Cambridge University Press, 2003. Bölüm 4.1: oyunun tek denizaltılı sürümüyle bir atışın bilgi içeriği.